Alergia i nietolerancja pokarmowa

27 kwietnia 2015
/ / /

nietolerancja pokarmowa

Alergia pokarmowa i nietolerancja pokarmowa to dwa różne pojęcia. Alergia pokarmowa występujących po spożyciu pokarmu jest formą niepożądanej reakcji organizmu, w której dolegliwości organizmu są wyzwolone i/lub kształtowane przez mechanizmy immunologiczne wywołujące chorobę.W nietolerancji pokarmowej objawy chorobowe mogą być podobne, ale ze względu na brak udziału układu immunologicznego nie można zaliczyć ich do alergii.

Alergia pokarmowa występuje na drodze reakcji immunologicznej: IgE-zależnej lub IgE-niezależnej. Reakcją o podłożu IgE-niezależnym jest reakcja typu 2, 3 i 4. Typ III alergii IgE-niezależnej związany jest z produkcją przeciwciał w klasie IgG. Jest to tzw. alergia pokarmowa IgG-zależna.

Częstość występowania alergii pokarmowej IgE-zależnej wynosi około 6-8% w grupie dzieci i 3-4% grupie młodzieży, podczas gdy w grupie osób dorosłych stanowi 1-3%. Dla porównania alergia IgG-zależna dotyka około 45% populacji, dwukrotnie częściej występując u kobiet niż u mężczyzn. Może wystąpić u osób w każdym wieku, także u dzieci i niemowląt. Dodatkowo istnieje ryzyko przekazania alergii IgG- zależnej przez matkę (zarówno i w czasie ciąży, jak i w czasie karmienia piersią).

Alergia pokarmowa typu I IgE-zależna

W alergii pokarmowej typu I IgE-zależnej układ odpornościowy człowieka traktuje niektóre związki jak drobnoustroje chorobotwórcze i uruchamia mechanizmy obronne w celu ich eliminacji z organizmu. Związki te nazywane są alergenami i mogą to być pyłki, pokarmy, roztocza. Pod wpływem alergenów wytwarzają się przeciwciała typu IgE, które pobudzają komórki ciała do wydzielania histaminy – substancji będącej mediatorem procesów zapalnych. W czasie infekcji stan zapalny jest niezbędny do pokonania choroby. W przypadku alergii IgE-zależnej powstaje przewlekły stan zapalny, objawiający się dolegliwościami o różnym stopniu nasilenia np. katar alergiczny, kaszel, łzawienie a nawet wstrząs anafilaktyczny, będący bezpośrednim stanem zagrożenia życia.
Objawy alergii pojawiają się bezpośrednio po kontakcie z alergenem (np. po spożyciu uczulającego pokarmu), przez co stosunkowo łatwo można zidentyfikować substancje szkodliwą. Stosowanie diety eliminacyjnej – wykluczającej alergizujące pokarmy, przyczynia się do ustąpienia objawów alergii na wiele lat.

nietolerancja pokarmowa

Alergia pokarmowa typu III IgG-zależna

Alergia pokarmowa typu III IgG-zależna powstaje w wyniku uszkodzenia jelita. Nie w pełni strawione składniki pokarmowe przenikają przez ścianę jelita do krwioobiegu i są rozpoznawane jako elementy obce dla ustroju.
Zdrowe jelito jest pokryte błoną śluzową, która jest silnym i stabilnym układem obronnym. Błona jelitowa działa na zasadzie filtra, przepuszczając do krwi tylko odpowiednio złożone cząstki pokarmu. Na zaburzenie równowagi i wzrost przepuszczalności jelita cienkiego wpływają:

  • leki (zwłaszcza antybiotyki, niesteroidowe leki przeciwzapalne i leki przeciwgrzybiczne),
  • zakażenia wirusowe i bakteryjne,
  • niewłaściwe odżywianie,
  • palenie tytoniu,
  • nadużywanie alkoholu,
  • stres fizyczny i psychiczny,
  • zanieczyszczenie środowiska,
  • inne.

W wyniku tego procesu do krwi mogą przenikać większe niestrawione lub nie w pełni strawione składniki pokarmowe, które są rozpoznawane jako elementy obce w organizmie (antygeny). Niegroźna dla organizmu cząstka pokarmowa, która nie cechuje się właściwościami infekcyjnymi, zostaje potraktowana przez układ odpornościowy organizmu podobnie jak wirus, czy bakteria. Dochodzi wtedy do reakcji układu odpornościowego i wytwarzane są przeciwciała, których celem jest „wyeliminowanie” intruza. Nowe antygeny pokarmowe dostarczane są z każdą kolejną porcją posiłku. Kompleksy immunologiczne – antygen pokarmowy i przeciwciało, krążą po cały ustroju i mogą osadzać się w narządach i tkankach. W konsekwencji następuje rozwój i podtrzymanie stanu zapalnego w organizmie, który w zależności od lokalizacji może manifestować się różnymi objawami.

Nietolerancja pokarmowa

Nietolerancja pokarmowa związana jest z mechanizmami nieimmunologicznymi, do których należą zaburzenia enzymatyczne w jelicie cienkim, które mogą być wrodzone (nietolerancja laktozy rozpoznawana u dzieci) lub nabyte (nietolerancja laktozy nabyta na przykład na skutek zaburzeń mikroflory jelit). Przykładowo niska aktywność enzymów wydzielanych w jelicie cienkim powoduje, że nie strawione tam cukry ulegają fermentacji w jelicie grubym, skutek czego dochodzi do wzdęć, bólów brzucha, a nawet biegunek. Najczęściej spotykamy nietolerancję:

  • laktozy (cukier mleczny)
  • fruktozy (cukier występujący w owocach)
  • histaminy (amina biogenna występując w wielu produktach żywnościowych, między innymi truskawkach, orzechach, żółtym serze)

W przypadku nietolerancji pokarmowych najczęściej zaleca się stosowanie diety eliminacyjnej (np. unikanie mleka i jego przetworów w przypadku nietolerancji laktozy) lub podawanie enzymów, które dokonają procesu rozłożenia danego produktu.

Piśmiennictwo

  1. Bartuzi Z. Alergologia w praktyce: Alergia na pokarmy, tom 6.. 2006. Wydawnictwo Mediton, Łódź.
  2. Frank M., Ignyś I., Gałęcka M., Szachta P. 2013. Alergia pokarmowa IgG-zależna i jej znaczenie w wybranych jednostkach chorobowych. Pediatria Polska 88, 252-257.
  3. Jarosz M, Dzieniszewski J. 2005, Alegie pokarmowe, Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa.

edukacja żywieniowa kreator zdrowia

Staramy się w prosty i zrozumiały sposób przekazywać naszą wiedzę, ale jeśli coś jest niejasne — po prostu zadaj pytanie w komentarzu. Jeśli uważasz, że ten wpis jest wartościowy, podziel się nim, korzystając z odpowiedniego przycisku na dole strony!
Dziękujemy 🙂

2 Comments

  1. Mikolaj 25 stycznia 2017 15:40

    Świetny artykuł. testy na nietolerancje pokarmowe pozwolą określić z czym dokładnie mamy problem- sam nie mogę spożywać glutenu, który wcześniej wpływał na moją senność oraz niedowagę. Wiele osób uważa, że bycie gluten free to tylko taka moda, a dziś coraz częściej słyszy się o osobach na niego uczulonych.

    Odpowiedz
  2. Pingback: Dieta bezmleczna

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

  • WYŚLIJ ZAPYTANIE - TO NIC NIE KOSZTUJE 
     

    Imię i nazwisko
    Adres email
    Temat
    ile to jest 7+6=?

    Treść wiadomości