energia

Wszyscy potrzebujemy energii do regulowania procesów biochemicznych zachodzących w organizmie, utrzymania funkcji fizjologicznych, struktury organizmu, wzrostu (dzieci, młodzież, kobiety w ciąży) oraz aktywności fizycznej związanej z codziennymi zajęciami i uprawianiem sportu. Źródłem energii dla człowieka jest pożywienie, dostarczające zróżnicowanych składników pokarmowych takich jak węglowodany, białka i tłuszcze.

Gęstość energetyczna żywności

energiaGęstość energetyczna pożywienia jest to ilość energii, wyrażona w dżulach (J) oraz w kaloriach (cal) na gram (g) danego rodzaju produktu. O wartości energetycznej żywności decyduje przede wszystkim ilość zawartego w niej tłuszczu, ponieważ 1 g tego składnika dostarcza 9 kcal. Natomiast 1 g białka oraz 1 g węglowodanów przyswajalnych dostarczają po 4 kcal, czyli o połowę mniej energii.

Żywność o mniejszej kaloryczności to warzywa, owoce, zupy, chude mięsa, których gęstość energetyczna jest stosunkowo niska. Żywność o wysokiej zawartości tłuszczu i/lub niskiej zawartości wody, m.in. czekolada, ciastka, smażone przekąski, orzechy, suszone owoce charakteryzuje się wyższą gęstością energetyczną. Na wartość kaloryczną żywności znaczny wpływ wpływ ma również obecność błonnika pokarmowego i innych substancji balastowych, które będąc oporne na działanie enzymów trawiennych, nie ulegają degradacji w przewodzie pokarmowym i są wydalane z kałem, a jednocześnie utrudniają trawienie pozostałych składników pożywienia.

Zatem spożywanie produktów o niskiej gęstości energetycznej może w istotny sposób pomóc w kontrolowaniu spożywanych kalorii i jednocześnie uniknąć uczucia głodu.

 

energia

 

Należy pamiętać, że znaczną ilość energii dostarczają napoje alkoholowe pomimo, że nie ma w nich tłuszczu i zazwyczaj zawierają niewielkie ilości węglowodanów. Wyjątek stanowią np. wina słodkie. 1 gram alkoholu etylowego dostarcza 7 kcal.

energia

Źródła energii

Dla organizmu człowieka węglowodany są najważniejszym źródłem energii. Stanowią one główne paliwo dla mięśni i mózgu. Źródłem węglowodanów są produkty bogate w skrobię np. pieczywo, kasze, ryż, ziemniaki, rośliny zbożowe.
Źródłem energii dla organizmu są również tłuszcze oraz białka, szczególnie w sytuacjach, gdy dostępność energii z innych źródeł jest ograniczona.

energia

Zapotrzebowanie na energie

Różni ludzie potrzebują różnych ilości energii, zależnie od płci, wieku, stanu fizjologicznego, masy, wzrostu i budowy ciała oraz aktywności fizycznej. Całkowite zapotrzebowanie na energię w ciągu doby obejmuje potrzeby związane z podstawową przemianą materii (utrzymanie niezbędnych do życia funkcji organizmu), aktywnością fizyczną, metabolizmem pożywienia oraz ze wzrostem organizmu, ciążą i laktacją.
Im bardziej jesteś aktywny fizycznie, tym więcej energii potrzebuje twój organizm. Wysiłek fizyczny wpływa na rozwój masy mięśniowej, co oznacza większe zapotrzebowanie na energię przez cały dzień, nawet w trakcie odpoczynku.

Bilans energetyczny

Waga ciała zależy od równowagi pomiędzy ilością energii pochodzącej ze spożywanej żywności i napojów a wydatkiem energetycznym związanym z aktywnością organizmu. Stała masa ciała utrzymuje się, kiedy ilość energii pobranej jest równa ilości energii wydatkowanej.
Nadmiar energii w diecie gromadzi się w organizmie w postaci tkanki tłuszczowej i prowadzi do wzrostu masy ciała, a w konsekwencji do nadwagi i otyłości. Zdarza się, że przy dodatnim bilansie energetycznym rozwija się niedożywienie organizmu, związane z brakiem dostatecznej ilości np. niektórych witamin, składników mineralnych, tłuszczów.
Regularna aktywność fizyczna pomaga osiągnąć równowagę energetyczną i zmniejszyć ryzyko występowania otyłości i związanych z nią chorób. Jest niezbędna do utrzymania do prawidłowego stanu zdrowia i sprawności ciała.

Piśmiennictwo

  1. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Sińska B., Turlejska H. 2014. Zasady żywienia. Planowanie i ocena. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  2. Gawęcki J., Jeszko J., 2010. Energia w żywności i żywieniu. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego, Poznań.
  3. Jarosz M. 2012. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa.

edukacja żywieniowa kreator zdrowia

Staramy się w prosty i zrozumiały sposób przekazywać naszą wiedzę, ale jeśli coś jest niejasne — po prostu zadaj pytanie w komentarzu. Jeśli uważasz, że ten wpis jest wartościowy, podziel się nim, korzystając z odpowiedniego przycisku na dole strony!
Dziękujemy 🙂